Michael van Asperen
Vandaag gaan we in gesprek met Vivianne de Leeuw, de CFO van Port of Rotterdam. Met haar gaan we praten over het thema hoe blijven in control in een wereld die out of control lijkt. Mijn naam is Michael van Asperen en dit is Today’s CFO: Changing the Game. Hi Vivienne, welkom.
Vivienne de Leeuw
Hi Michael.
Michael van Asperen
Alles goed?
Vivienne de Leeuw
Ja, zeker.
Michael van Asperen
Zin in deze podcast?
Vivienne de Leeuw
Zeker, het zijn dynamische tijden, absoluut.
Michael van Asperen
Volgens mij hebben we een leuk thema waar we de komende 30 tot 45 minuten met elkaar over in gesprek gaan. En ik zei het al, jij bent de CFO van Port of Rotterdam, maar ik denk dat je dan wel meer bent dan alleen de CFO van Port of Rotterdam. Dus wil je even iets over jezelf vertellen?
Vivienne de Leeuw
Ja, zeker. Hartstikke leuk. Normaal begin je inderdaad met je baan, maar het is geen goed om te vertellen. Ik ben geboren getogen Brabantse en Ik zit ook een beetje zo in het leven. Hard werken en ook genieten van het leven is wel een beetje het motto. Leuke dingen doen. Ik ben moeder van twee kinderen en ik woon in de buurt van Den Haag.
Michael van Asperen
En voordat je bij Port of Rotterdam zit, had je ook al een carrière als CFO. Want je was toen CFO bij een commerciële organisatie, RTL. Ja en die overstap is denk ik ook wel een interessante geweest van ja een commerciële organisatie als RTL4U naar iets misschien iets meer politiek gedreven organisatie.
Vivienne de Leeuw
Ja nou het is eigenlijk op het oog lijkt het een hele rare overstap van een hele andere wereld. Op face value is het dat ook. Maar eigenlijk onderliggend hebben beide bedrijven dezelfde opgaven. Namelijk de winkel open houden, terwijl je wel over moet naar een ander verdienmodel. Bij RTL zat dat in, dat is ook een business-to-business bedrijf, net als het Haag bedrijf van Rotterdam. Maar de reclames op de televisie worden slecht bekeken en steeds minder, omdat niet iedereen meer de lineaire televisie uitzendingen bekijkt, maar gewoon opneemt of terugkijkt wanneer het uitkomt. Dus ja, daar loopt het verdienmodel weg en willen ze over naar een ander model, maar dat heb je natuurlijk niet van vandaag op morgen gebouwd en ook genoeg klanten op. En in de haven is eigenlijk een beetje dezelfde uitdaging, maar Qua omvang en aantal stakeholders inderdaad heel anders, veel complexer. Maar in de haven van Rotterdam is een groot deel van de omzet komt uit fossiele brandstoffen, klanten die met fossiele brandstoffen werken. En dat is iets wat we natuurlijk naar de toekomst toe niet meer willen. En daar is dus de uitdaging, hoe houden we de haven open zonder die klanten te vragen te vertrekken? Maar samen die energietransitie doorgaan en zorgen dat we samen de haven bouwen die toekomst proof is en uiteindelijk circulair. En dat is een hele mooie uitdaging om aan te werken.
Michael van Asperen
En voor de kijkers ook even een Port of Rotterdam te nemen. Dan denken ze natuurlijk gelijk inderdaad aan de haven en al die gebouwen daar hebben. Maar kan je kort heel veel omschrijven? Hoe werkt het precies bij de havenbedrijf?
Vivienne de Leeuw
Ja, nou ja, we zijn de grootste haven van Europa. Als je het uit zou drukken in de hoeveelheid tonnen overslag goederen die wij hebben, dan heb je het over 470 miljoen ton overslag per jaar. En wij ontvangen zo’n 30.000 zeeschepen en zo’n 100.000 binnenvaartschepen op jaarbasis. Nou, daar zitten een aantal rollen in voor ons. Eerst is de veiligheid. We hebben ook de havenmeester. Hij is onderdeel van het havenbedrijf. Die bepaalt welke veiligheidseisen je moet voldoen. Zij is de echte autoriteit die dat vaststelt. En daarnaast verhuren we de terreinen in het gebied. Het is een groot gebied. Het is hemelsbreed ruim 40 kilometer lang. En in dat gebied zitten grote klanten die terreinen van ons huren. Dat zijn vaak langjarige contracten. Waarbij klanten echt grote investeringen doen. Daar productie neerzetten of grote terminals bouwen om schepen te laden en te lossen. Dus dat is het ene deel. En het andere deel is per schip wat er binnenkomt. En de hoeveelheid lading die die meebrengt of overslaat wordt ook een tarief gerekend. Dus dat is een beetje waar wij van zijn. Dus de veiligheid en de autoriteit. Van wie mag er binnenkomen en hoe doe je dat het veiligst? Plus het terreinverhuur en het innen van de Zeehaven Gelderland.
Michael van Asperen
Dus het terrein is allemaal voor jullie en alle grote installaties die erop staan, die zijn eigenlijk van degene die het huurt.
Vivienne de Leeuw
Klopt, ja. En wat ik net in de introductie zei, we hebben nog een groot deel fossiele klanten en die hebben ook allemaal eigenlijk die energietransitie ook te willen doen. En die zullen dat deels doen binnen hun bestaande installaties, bijvoorbeeld elektrificatie gaan toepassen of naar andere soorten stromen gaan en niet meer de fossiele brandstoffen gebruiken, bijvoorbeeld om warmte te maken, maar naar biobrandstoffen gaan. En zo proberen we samen met hen dat te doen, om te zorgen dat die haven inderdaad straks een duurzame afort.
Michael van Asperen
Ja, en je gaf het net ook al aan, in een interview eerder heb je dat ook aangegeven, is dat je als CFO kijkt echt naar de strategie. Wat komt er op ons af? Waar willen we naartoe? Hoe komen we daar? Het thema van vandaag is natuurlijk hoe blijven we in control in een wereld die out of control lijkt. Ja, we in control zijn gaat natuurlijk omdat de risico’s weten, maar dat we een bepaalde voorspelbaarheid en zekerheid hebben van waar we naartoe gaan. Toen je begon bij het havenbedrijf Rotterdam was de wereld misschien iets anders dan wat het nu is. Want ja, die energietransitie daar hebben we al een tijdje over. Ondertussen zijn er nog een aantal dingen overheen gekomen die jullie waarschijnlijk ook niet direct gezien hadden met alle crises op dit moment die er zijn.
Vivienne de Leeuw
Ja, dat kan je zeker wel stellen. Omdat ik denk, na zes maanden nadat ik begonnen ben, brak natuurlijk Covid los. Maar inmiddels hebben we een energiecrisis, we hebben een inflatiecrisis, we hebben een stikstofcrisis, we hebben een Rusland-Oekraïne-crisis. En het is nogal gaan opstapelen. En los daarvan waren er tussendoor ook nog wat stremmingen hier en daar bij het Suezkanaal en in China. Dus het heeft de wereld qua haven en dus wereldhandel behoorlijk op z’n kop gezet, dat klopt ja.
Michael van Asperen
Ja, want Covid, dat is denk ik wel logisch dat we zagen dat de aanvoer vanuit China natuurlijk stil viel. Wat voor een effect heeft dat voor jullie organisatie gehad? Hoe ben je daar bijvoorbeeld mee omgegaan?
Vivienne de Leeuw
Ja, en dat is wel een goede om er inderdaad ook mee te starten, omdat je dan als haven pas echt ziet hoe cruciaal je rol is om te zorgen dat de haven open blijft, dus de schepen die wel konden komen om die ook te kunnen ontvangen. Want ook in een havengebied zijn natuurlijk diverse partijen die helpen om die schepen te ontvangen en dus te laden en te lossen. Maar ook die hadden last van covid en medewerkers die ziek thuis zaten. Dus het eerste wat we toen gedaan hebben is een corona overleg ingesteld waarbij we iedere ochtend om acht uur met de belangrijkste spelers in de keten spraken over hoe gaan we hiermee om, waar liggen issues en hoe lossen we die op. Het mooie is dan wel, ik kom zelf niet uit Rotterdam, maar ik hou er wel van. We hebben echt de mentaliteit, we gaan het gewoon fixen met elkaar. We gaan het oplossen. Terwijl het kunnen ook gewoon concurrenten zijn, maar op zo’n moment als er crisis is en er moet gewoon iets gebeuren, dan vinden we elkaar. Dat vind ik wel heel mooi aan dit gebied.
Michael van Asperen
En als cruciale infrastructuur, mocht u natuurlijk open blijven. Dus ja, mensen, een container lossen kan je niet van het huis doen. Zover zijn we nog niet. Maar zijn u dan ook in die overleggen betrokken als het gaat om oké, hoe zorgen we ervoor dat het ook veilig kan en dat iedereen afstand houdt? Dat lijkt me ook best wel moeilijk in zo’n omgeving.
Vivienne de Leeuw
Ja, dat klopt. En dat werd ook in dat overleg een groep met elkaar afgesproken dat er bijvoorbeeld in bubbels wordt gewerkt, dat teams die elkaar aflossen niet met elkaar in contact komen. En daar werden ook voorbeelden en best practices onderling met elkaar uitgewisseld om dat mogelijk te maken en te zorgen dat er een minimale bezetting was om de haven open te houden. Ja, inderdaad, in de haven zelf met de patrouilles en controles en blaadlossen, dat kan je echt alleen maar daar doen. De andere zaken en dingen die we vanuit kantoor doen, die zijn we allemaal vanuit huis gaan doen. Ja, dan zie je ook hoe veerkrachtig en flexibel je eigenlijk bent. Misschien minder had gerealiseerd dat dat dus gewoon kan. Dat is echt van de ene op de andere dag vloeiend overgegaan. En daar ben ik eigenlijk wel heel trots op dat dat gelukt is.
Michael van Asperen
Wat zijn grote les geweest in die eerste grote kiks waar je terecht kwam?
Vivienne de Leeuw
Nou, wel de trots op elkaar dus kunnen vinden in onderdelen. Ondanks dat je misschien elkaars concurrent bent. Dus het was echt een wij gevoel. Maar ook wel de les van ja, we hebben dus inderdaad die, we zijn die messie-kritische infrastructuur, dus je hebt een taak, een maatschappelijke rol om open te blijven. Heel veel van de schepen in die tijd bevatten medische hulpmiddelen. En dan wil je gewoon per se dat die goed en veilig kan binnenkomen en snel gelost wordt. Dus dat was wel iets wat dan extra motivatie geeft. Dat is wel onze rol in deze tijd. maakt het wel bijzonder.
Michael van Asperen
En heeft die eerste COVID-pandemie ook effect gehad op jullie toekomstplannen? Zijn jullie dingen gaan uitstellen, gaan herberekenen?
Vivienne de Leeuw
Nou, dat is inderdaad een goede vraag, want dat zou je misschien verwachten. Wij hebben de tegenovergestelde keuze gemaakt en we hebben goed de check gedaan. Wat kunnen wij hebben, dus hoe veerkrachtig zijn we als organisatie, zowel qua bemanning als financieel, en hebben we ervoor gekozen om alles door te blijven zetten, om te zorgen dat er geen vertraging komt in de projecten, geen vertraging in de digitalisering, geen vertraging in de energietransitie die al in is gezet. Dat is ook een positie waar we in zitten, dus we kunnen dat ook doen, maar we hebben dat bewust gedaan om ook te zorgen dat Ja, voor projecten huren wij engineers in, bouwbedrijven. Die mensen willen ook gewoon blijven doorwerken en hun salarissen kunnen blijven betalen. Dus we hebben een bewuste keuze gemaakt om niet op de rem te trappen.
Michael van Asperen
En als je dan kijkt naar je toekomstplannen, zie je wel bijvoorbeeld een verschuiving in focus. Op dat moment je merkt, als de boel in China dichtgaat, dat zal waarschijnlijk wel een effect hebben op het aantal schepen dat bij ons binnenkomt. Dat je toch ook wel probeert te diversificeren. Of is dat dan heel erg lastig, die markt waar jullie in opereren als hape zijn?
Vivienne de Leeuw
Ja, in zoverre is dat lastig dat wij natuurlijk niet bepalen welke schepen met welke goederen komen en dus ook niet vanuit welke haven. Dat is iets wat je dan gebeurt. Hoeveel komen er nog? Het mooie is wel, en dat is hoe de handel werkt, uiteindelijk komt het. Het is hooguit met een vertraging. Datzelfde zie je nu met de energiestromen die veranderen, met de Rusland-sancties waarbij Russische olie verboden is en daarvoor ook de Russische producten vanaf een bepaalde waarde. Maar dat vindt wel zijn weg. Dan worden er andere stromen gevonden, andere vormen van brandstoffen die dan gebruikt gaan worden. Dat is iets wat toch ook weer via de haven binnengebracht wordt. Dus het is eerder een vertraging dan iets wat echt stopt.
Michael van Asperen
Je zegt net al, het volgende kwam weer op je pad, het verbod op rust. Dan heb je die COVID-crisis. Dan denk je, yes, nou, we gaan weer lekker door. Er zijn een aantal dingen die eigenlijk dit jaar toch best wel naar de voorgrond zijn getreden. Waar worden jullie op dit moment best wel doorgeraakt, waar jullie op snel moeten schakelen, naast de boycot van bijvoorbeeld Russische olie?
Vivienne de Leeuw
Nou, bijvoorbeeld inflatie. Daar heeft iedereen last van en wij dus ook. Want ja, wij kunnen ons contract indexeren. maar moet je de keuze maken ga je dat inderdaad doen in deze tijd waarvan je weet dat heel veel van je klanten het moeilijk hebben dus ga je dan die indexering ook echt ten volle doorzetten tegen deze hoge rentes die we op dit moment zien maar ook wat krijgen wij zelf op ons oren om zo maar te zeggen wij hebben wat ik zei wij wil bouwbedrijven in ze geven ook geld uit aan contracten die geïndexeerd zijn, op digitaliseringsvlak bijvoorbeeld. En ja, die moeten wij ook gewoon kunnen blijven betalen. Inflatie is er wel een die ons op korte termijn raakt en voor dilemma’s zet. We hebben ervoor gekozen om een deel van die inflatie niet door te breken aan onze klanten. Het is eenmalig, maar om het zeker te stellen en een geste te doen van ja, we willen niet dat die klanten omvallen, want wat ik eerder zei, we zijn echt een keten van schakels en dan is het niet de bedoeling dat één van de schakels uitvalt, want dan heb je met z’n allen een probleem. Het andere wat we op dit moment erg zien, is stijgende materiaalprijzen en vertragingen in leveringen. Dus als wij kalus slaan voor klant, dan hebben we daar afspraken over, maar ook die zijn vaak geïndexeerd. We zien helaas regelmatig wel stijgingen van 25, 30 procent op staalprijzen of houtprijzen die gebruikt worden in projecten. Dan moet je toch goed kunnen doorrekenen of alternatieven bekijken of je business case nog wel rond rekent. Dus dat is iets wat op korte termijn of wat op dit moment speelt. Daarnaast, en dat is iets wat al langer speelt en nou ja, binnenkort hopelijk tot een uitspraak komt, is stikstof. Daar heeft heel Nederland op dit moment last van. Er ligt voor bij de Raad van State van nou wat, kan die bouwvrijstelling blijven bestaan en kunnen we nog woningen bouwen en ook in de haven dus blijven bouwen om die energietransitie mogelijk te maken, of gaat dat eraf en dan gaat alles op slot. En dat is toch iets wat heel bepalend gaat zijn naar de toekomst toe, of wij projecten nog kunnen blijven doorzetten, wat we heel graag willen. Maar als je niet meer mag bouwen, dan gaat heel veel stilvallen.
Michael van Asperen
Ja, want inderdaad, als die uitspraak zometeen is van ja, het is leuk en aardig, maar in de haven gaat niks meer gebouwd worden, dan kunnen jullie eigenlijk jullie toekomstplannen misschien ook nog wel de, ja, soort van brullenbak in. Of in ieder geval de ijskast in.
Vivienne de Leeuw
Ja, nee, absoluut. Maar dat geldt niet alleen voor de haven. Dat geldt al voor heel Nederland. Ja, daar gaat heel Nederland last van hebben. En nou ja, iedereen weet, we hebben een gigantisch woningtekort. Dus dat gaat vergaande implicaties hebben. Uiteraard zoeken we naar oplossingen, ook nu al. Dus we kijken naar, zijn er bijvoorbeeld in ons geval dan in het havengebied klanten die een vergunning hebben om bepaalde stikstof uit te stoten, maar dat niet doen. Dus die hebben zeg maar ruimte over. Nou, kunnen we dat herverdelen onder klanten, om te zorgen dat degene die op dat moment wel wil bouwen en tijdelijk uitstoot maakt, daar gebruik van maakt. Dus we zijn wel op zoek naar oplossingen om dingen toch mogelijk te maken.
Michael van Asperen
Is dit nou een van de dingen die jullie echt het hardst kan raken of misschien ook wel raakt, omdat er veel onzekerheid is?
Vivienne de Leeuw
Niet zozeer. Dus nu rechtstreeks, omdat de haven open is, schepen komen binnen. Dus dat loopt. Maar op het moment dat inderdaad de uitbraak wordt, de bouwvrijstelling vervalt. dan hebben we daar per onmiddellijk heel veel last van. Maar nogmaals, dat heeft heel Nederland dan. Dus dan zullen we ook weer gewoon op zoek moeten naar wat zijn dan nog oplossingen.
Michael van Asperen
Ja, en als je al deze crisis, laten we het maar even zo noemen, hoort, dan komt er enorm veel op jou af en ook op de poort van Rotterdam. Maastricht was er zo een beetje, we hebben een crisis en daar gaan we doorheen en daar kunnen we op anticiperen en dergelijke. Is het nog mogelijk om te blijven anticiperen op dit soort dingen, of is het op dit moment echt veel meer gewoon maar zo snel mogelijk reageren op wat er gebeurt?
Vivienne de Leeuw
Ja, die vind ik inderdaad, dat is iets wat moeilijker is geworden dan voorheen, omdat je, nou ik ben economisch opgeleid, dus je bent gewend om inderdaad te denken van nou, in deze situatie, met een recessie of een stagflatie, dan kan je doorrekenen. Hoe gaan elementen reageren op elkaar en waar kom ik dan uiteindelijk uit? En welke keuzes maak ik daar dan in? Op dit moment staat dus dat doorrekenen van het scenario is wel veel lastiger dan voorheen. Laat onverlet dat we dat wel blijven doen. Sterker nog, we doen het eigenlijk nog meer om voor onszelf ook een bandbreedte te bepalen van waarbinnen willen we blijven en welke keuzes hebben we dan te maken. Dat doen we op korte termijn, dus zaken die binnen nu en vijf jaar op ons af zien komen. Maar wij kijken ook, omdat we natuurlijk een… Ja, we hebben langlopende contracten, maar ook de investeringen die we doen in de haven, die zijn vaak voor vijftig tot honderd jaar. Dus je doet die investeringen voor een lange tijd vooruit. Dus wij kijken ook naar scenario’s, naar 2040, 2050, om te kijken van wat gebeurt er dan? En dat zijn scenario’s die heel breed gaan. Eentje hebben we Connected Deep Green genoemd. Dat is van nou, de wereld heeft echt nu door. We moeten die anderhalve graad temperatuurstijging tegengaan. Iedereen, alle neuzen dezelfde kant op. We gaan allemaal hard aan de slag daarmee. Dat is de ene kant van het spectrum. En het andere is, nee, dat noemen we dan Protective Markets. Iedereen trekt zich terug. Ieder land wil zelfvoorzienend worden en gaat helemaal voor zichzelf. Ja, dat heeft heel andere implicaties voor zo’n wereldhandel en de stromen die over de wereld gaan, kan je je voorstellen. Dus ja, binnen dat spectrum hebben wij allerlei scenario’s. Dus die houden we goed in het snotje om te kijken van voor de langere termijn. Wat zijn dan goede keuzes om nu te maken?
Michael van Asperen
En grofweg, hoeveel scenario’s hebben jullie bijvoorbeeld voor de lange termijn? Denk je dan aan vier, acht, twaalf, twee?
Vivienne de Leeuw
Ja, we hebben vier scenario’s. En die hebben we ook echt helemaal uitgewerkt samen met een aantal instituten. Het is niet onze dikke duimen om te kijken, waar zou het nou goed kunnen? Dat is echt goed onderbouwd. En vervolgens ook doorgerekend naar wat betekent dat voor de diverse handelsstromen. en de soorten goederen die naar de haven komen. Dus dat is helemaal uitgewerkt, ja.
Michael van Asperen
En dan doe je dat eens per jaar of eens in de zoveel jaar?
Vivienne de Leeuw
Nee, die langere termijn snijhuis doen we eens in de zoveel jaar, eens in de vijf jaar. En dat doen we ook bewust, want die ontwikkelingen gaan snel, maar voor die langere termijn gaan ze ook weer niet zo snel. De scenario’s die we maken voor korte termijn, die natuurlijk wel. En die updaten we ieder jaar.
Michael van Asperen
En voor korte termijn, hoeveel scenario’s heb je daar dan ongeveer? Is dat ook 4 of zijn dat dan iets meer? Omdat er meer dingen op korte termijn kunnen spelen?
Vivienne de Leeuw
Nou, we houden bij 3. Om met name de bandbreedte vast te stellen. Dat is één waarvan wij denken dat dat het meest realistische zou kunnen zijn. Maar daar zoeken we ook de extreme in op. Wat als alle contingencies negatief uitvallen, dan zitten we hier. En als er een paar opgelost worden, dan zitten we daar. Dus daar houden we echt die bandbreedte aan.
Michael van Asperen
En met de ontwikkeling van die scenario’s, is dat dan samenwerking tussen finance, business en een aantal instituten? Of is het vooral finance gedreven? Of doet finance zelfs alleen de doorrekening nadat er scenario’s zijn geschreven? Hoe is die samenwerking tussen jullie dan?
Vivienne de Leeuw
Ja, dezelfde groei en ook het onderscheid tussen scenario’s en financiële doorvertaling. Dat zijn echt wel twee verschillende dingen. De scenario’s wordt door onze strategieafdeling gedaan samen met de mensen in de business die over de sectoren gaan, samen met de instituten. Hoe we uiteindelijk die doorvertaling maken en wat betekent dat financieel voor ons? Daar zitten juist weer keuzes van ons in en dan zijn het geen scenario’s meer, maar dan is het gewoon onze Onze planning, onze doorvertaling. Als we dit kiezen en we anticiperen op deze manier, wat betekent dat dan financieel gezien? En dat doen we inderdaad in het finance team.
Michael van Asperen
Het lijkt me toch ook best wel lang in termijn. Ik zit er zelf ook wel eens over na te denken. Ik rijd nu bijvoorbeeld dan elektrisch. Maar is zo meteen elektrisch hetgeen waar we naartoe gaan? Of moeten we zometeen hele grote waterstofcentrales gaan bouwen. Het lijkt me nog best wel lastig om dan te bepalen welke kant het dan uiteindelijk opgaat. Dat lijkt me toch een beetje een vingerspitsig gevoel, dan moet je maar inzetten. Hoe doe je dat?
Vivienne de Leeuw
Wij proberen daar niet zelf een keuze in te maken, omdat het natuurlijk onze klanten zijn die gaan kiezen wat gaan ze als brandstof straks gebruiken om de fabrieken te draaien, om de schepen aan te sturen. of aanbedrijven. En we proberen dat mogelijk te maken dat dat bij ons in de haven kan. Wij zijn één van de grootste bunkerhavens van de wereld. Bunker betekent het tanken eigenlijk van schepen. Dat gebeurt grotendeels bij ons. Dat is op dit moment nog vaak diesel. Maar ook dat gaat veranderen. Maar we willen daar niet zelf de keuze in maken, maar wel het mogelijk maken dat wat er straks door de markt gekozen wordt, dat dat bij ons kan. Waterstof zal wel in ieder geval een van die nieuwe stromen zijn. Daar willen we ook echt wel een hubrol in spelen. Ook omdat wij nu ook de energiehub zijn voor Noordwest-Europa. We hebben heel veel energie in onze haven. En de inschatting is dat waterstof in Nederland en rond Nederland gemaakt kan worden, lokaal. Maar dat is bij lange na niet genoeg voor hoeveel er nodig is. Dat is ook doorgerekend door een aantal instituten. En we hebben natuurlijk een rechtstreeks link naar Noord-Rijnwest-Palen, waar een heel groot energiecluster zit en waar veel gebruik wordt gemaakt. En dat is vele malen meer dan we lokaal kunnen produceren. Dus we gaan ons in ieder geval voorbereiden op import van waterstof. In welke vorm dan ook, want je kan waterstof als gas, wat het eigenlijk is, importeren. Maar je kan het ook vloeibaar maken. Je kan het in een derivaat omzetten. Dus er zijn allerlei mogelijkheden voor. Maar waterstof zal er zeker onderdeel van zijn.
Michael van Asperen
En op de korte termijn zie je natuurlijk LNG zijn ook zoiets dat we overal in Europa proberen te krijgen. En wat ik begrijp daarvan is dat de capaciteit in Europa best wel beperkt is. Kunnen jullie dan vanuit de haven de bedrijven helpen om die faciliteiten te maken dat er nog meer LNG gelost kan worden. Klinkt een beetje gek als gaszijnen, maar gelost kan worden in de haven. Of moeten de bedrijven echt zelf, moet Wopak echt zelf de aanpassingen in die centrales of in die grote containers, die ronde dingen, moeten ze die zelf maken?
Vivienne de Leeuw
Daar zijn we met z’n ogen in gesprek van ja, wat kan je binnen de bestaande opslagcapaciteit doen? En daar is uitbreiding in mogelijk. Daar zijn ze ook al mee bezig. Daarnaast kijken we ook van nou, stel, zij kiezen ervoor, maar dat is hun beslissing, om daar nog meer opslagcapaciteit voor bij te bouwen. Dan is daar natuurlijk wel ruimte nodig. Dan gaan wij met z’n kijken van waar zou dat dan kunnen? Waar hebben we ruimte? Waar je zoiets kan neerzetten? Ook weer die veiligheid waar ik het in het begin over had. Bepaalde stoffen hebben een veiligheidscontour. Dus dan mag je binnen een bepaald gebied geen ander hebben. Bijvoorbeeld geen woningbouw hebben of anderszins. Dus daar gaan we dan samen naar kijken als er extra dingen bijgeplaatst moeten worden. Wat ook gebeurt, toevallig dan niet in de Rotterdamse haven, maar wel in Eemshaven in Groningen. waar ze twee grote schepen buiten hebben liggen. En die hebben ze gehuurd van Duitsland. Die het mogelijk maakt om geïmporteerde gassen snel om te zetten naar het gas dat we in Nederland kennen. Zodat dat een extra behorging geeft dat er genoeg gas door de leiding blijft gaan. En dat zou in Rotterdam ook kunnen.
Michael van Asperen
We hebben net een aantal dingen bedoeld waar jullie last van hebben. Die even korte termijn en lange termijn voorspellingen die jullie doen. Als je nou even terugkijkt de afgelopen twee jaren. Jullie hebben waarschijnlijk niet alles zien aankomen.
Vivienne de Leeuw
Nee.
Michael van Asperen
Als u dat wel zegt, zijn er denk ik mensen die heel geïnteresseerd zijn. Hoe dan? Laat het maar alsjeblieft weten. Wat was hetgeen waar jullie echt het niet zagen aankomen, echt het snelst op hebben moeten reageren?
Vivienne de Leeuw
Nou, niet zien aankomen. Ik denk dat dat het coronadeel is geweest. Dat dat zo ontzettend snel ging en een onmiddellijke impact had op, hebben we genoeg bemanning om de haven open te houden? Dus daar hebben we heel snel op geacteerd. Ik denk, en dat zit dan weer in Hele kleine dingen eigenlijk, maar wat we niet hadden zien aankomen is de sancties tegen Rusland, die waren natuurlijk, die zag je aankomen. Maar iets heel praktisch, als op een gegeven moment werd er gezegd, je mag goederen die meer dan 250 euro waarschijnlijk mag je niet meer binnen laten komen. Maar wat betekent dat dan voor een tuin set van vier stoelen? Is iedere stoel apart die 250 of de hele set? Maar ook in praktische dingen als mag een container waar goederen in zitten die niet gelost mogen worden, maar die bovenaan op het schip staat, mag je die tijdelijk op de kade zetten om de container daaronder te pakken die wel gelost mag worden en mag je hem dan terugzetten. Maar die regels waren in het begin niet heel duidelijk nog. Dus dat heeft wel extra congestie, vertraging en genoeg opgeleverd, wat we eigenlijk niet van tevoren hadden bedacht.
Michael van Asperen
Zie je dan op het moment dat zoiets gebeurt, richt je dan gelijk een soort crisisteam op? We gaan dit als team oppakken, met elkaar ervoor zorgen dat de rest kan doorgaan en wij houden alleen maar hiermee bezig?
Vivienne de Leeuw
Ja, dat klopt. We hebben een aantal crisisteam ingericht. Dat hebben we bijvoorbeeld ook gedaan bij corona, hebben we ook gedaan bij de Rusland-sancties en ook bijvoorbeeld bij de stremming van het Suezkanaal. Want ja, op een gegeven moment, we hadden heel snel door hoeveel van de schepen die daar lage bestemming in Rotterdam hadden en die krijgen dan in één keer allemaal tegelijkertijd. Ja, en dat kan natuurlijk niet, want er kunnen maar zoveel schepen tegelijkertijd op de terminals gelost worden. Dus hoe ga je dat dan veilig en goed accommoderen zonder daar de boel plat te leggen. En dat is goed gelukt overigens, maar die dingen die dan aankomen omdat wij hadden vrij snel inzicht in welke schepen liggen daar en wie komen er naar ons.
Michael van Asperen
En speel jij of mensen uit je finance team ook een rol in zo’n crisis team?
Vivienne de Leeuw
Ja, we hebben Bijvoorbeeld in, kijk, niet het operationele. Dus als er een operationeel overleg is van nou, bepaalde terminals, de kaders liggen vol. Dat is ook wel eens dat er signaal wordt gegeven. Ja, hier kan geen schip meer gelost worden, want eerst moeten de containers weg. Dat is meer aan de operatieën. Waar we als finance veel al mee aan tafel zitten, is oplossingen bedenken voor klanten die klem zitten. In corona waren er natuurlijk veel loketten vanuit de overheid. Hier kan je tijdelijke hoelansen krijgen of extra geld om salarissen uit te betalen. We hebben hetzelfde gedaan. Bedrijven die dus niet genoeg hadden aan de loketten van de overheid en de gemeente, hebben gezegd van Wij hebben ook een loket en kom bij ons als je zegt van ja, ik wil echt mijn zaak boven water houden, maar ik kan op dit moment niet die terreinhuur betalen of andere zaken. Dan kon je bij ons ook langskomen en dan gingen we een oplossing zoeken en dat hebben we als finance team gedaan.
Michael van Asperen
Ja, eigenlijk vond je als finance het meest belangrijke misschien aan het zorgen dat …de klanten die jullie hebben, gewoon kunnen blijven opereren en niet omvallen. Want ja, dat heeft best wel een groot impact voor jullie als de klanten omvallen uiteindelijk.
Vivienne de Leeuw
Ja, precies.
Michael van Asperen
Het frisse je niet even zo in met een nieuwe.
Vivienne de Leeuw
Nee, dat is precies het geval. Je hebt niet zomaar iemand anders daar zitten. Veel klanten hebben daar ook grote investeringen in gedaan. Die heb je niet zomaar weer per running. Dus het is ons veel aangelegen dat het onze klanten goed gaat en dat er geen schakel uit de keten wegvalt. En dan maak je een keuze van, nou kunnen wij een bepaalde tijd koerlanzen geven aan een klant om die periode te overbruggen.
Michael van Asperen
Kunnen jullie klanten ook, want we hebben nu de inflatiekrisis en je ziet dat de vakbonden …die willen de lonen ook erg omhoog hebben. Het liefst ook met minimaal 10% erbij. Nou, dat zijn natuurlijk weer 10% extra kosten voor veel bedrijven… …die dat misschien ook lang niet altijd kunnen dragen. Is dat dan iets waar jullie ook een rol in kunnen spelen… …of staat dat echt helemaal los? Is dat aan het bedrijf zelf? Daar kunnen jullie verder niks mee.
Vivienne de Leeuw
Het stukje cao en lonen, dat is uiteraard aan het bedrijf zelf. Er is wel een havencao waar een aantal bedrijven bij aangesloten zijn… en die zullen dat met de bonden moeten uit, onder andere waar ze dan op uitkomen. We hebben binnen ons eigen bedrijf natuurlijk ook loonafspraken en zullen daar ook over in gesprek moeten gaan van nou wat kunnen wij doen richting medewerkers. Wat we dus anticiperend al wel hebben gedaan is voor de terreinverhuur hebben we dus gezegd van die gaan we tijdelijk eenmalig met 6% verlagen. Er is geen niet te volle indexering door tekenen, maar we hebben daar 6% afgehaald. Omdat we vinden dat de huidige inflatie, die is zo uitzonderlijk hoog, dat we dat niet passend vonden.
Michael van Asperen
Zien jullie die scenario’s ook als een tijdelijk iets, die hoge energieprijzen? Of is dat lastig te zeggen?
Vivienne de Leeuw
Ja, als ik die glazen bol had, dan zou ik nog meer kunnen doen dan ik nu doe. Nee, ik vind dat heel lastig om daar een uitspraak over te doen. En wat we wel kunnen inschatten is, mede door Covid en dat China dicht was, de zeewesttremming, is er een enorme disbalans ontstaan, met name in de containersector, dat containers op de verkeerde plek stonden en veel meer lege containers verplaatst moesten worden om meer enigszins in balans te komen. Onze inschatting is dat dat nog wel een jaar gaat duren. Maar ja, daar hebben we ook meer gegevens van en Daar kan je wel voorspellingen voor maken. Maar ja, wat ik zeg, de crisis die we op dit moment hebben, die beïnvloeden elkaar. Dus de inflatie, energieprijzen, wel of niet goederen kunnen verplaatsen. Hoe gaan landen reageren? Gaat er protectionisme optreden? Ja, het is op dit moment, beïnvloedt het elkaar zo dat ik niet zou durven uitspreken van ik verwacht dat het maar een jaar hoge energieprijzen Nee.
Michael van Asperen
En alles wat er nu speelt, gelet op. Toen je binnenkwam, die transitie die jullie doormaken, heb je wel het gevoel dat je over een aantal jaar kan zeggen, we hebben dit nog altijd gewoon binnen onze doelstelling en binnen de tijd kunnen halen? Of moet je ook nu toch wel wat aanpassingen in je eigen ambitie en doelstelling daarin doen?
Vivienne de Leeuw
Ja, ik hoop natuurlijk te kunnen zeggen, we hebben het kunnen afleveren wat we wilden doen, maar eerlijkheid gebied te zeggen dat een aantal van de energietransitieprojecten in vertraging staan. Bijvoorbeeld die CO2-afvang, project Portals heet dat, waarbij met name nu dus die stikstofuitspraak voor ernstige vertraging zorgt. We gaan er nog steeds van uit en hebben de volle ambitie dat het dat het er gaat komen. En het is heel belangrijk ook voor de klimaatdoelen die we in Nederland willen halen, is dat dat project een heel groot onderdeel ervan. Dus wij blijven daar wel hard aan doorwerken. Maar dat is in de tijd al opgeschoven. En afhankelijk van welke uitspraken komt, kunnen misschien meer projecten in de vertraging gaan.
Michael van Asperen
En als je nu terugkijkt op afgelopen twee jaar, zijn er dingen die Is er een voorbeeld waarvan je zegt, dat zou ik anders aan hebben gepakt, terugkijkend?
Vivienne de Leeuw
Nou, ik weet niet of ik het anders zou hebben aangepakt, maar misschien wel had ik verder willen zijn met bepaalde zaken. Haar bedrijf is al in een heel vroeg stadium, meerdere jaren geleden, begonnen met ook vanwege onze maatschappelijke rol, het rapporteren over wat doen wij dan voor de maatschappij? Welke MVO-toestellingen hebben we en welke impact maken we daar? En ja, dat willen we eigenlijk verder doorvoeren. We zijn dat binnen Finance al hier en daar aan het doen door als er een investeringsbeslissing voorgelegd wordt en de business case doorgeregeld, dat we die elementen echt al meenemen en meewegen in plaats van alleen maar financieel kijken. En ja, daar had ik misschien wel verder in willen zijn. Maar ja, eerlijkheid gebiedt ook te zeggen dat de crisis heel veel aandacht hebben gevraagd om te zorgen dat de haven open blijft en dat we ook sterk stilgaan voor een toekomst die, ja, jij mag het zeggen, maar we weten niet hoe die eruit gaat zien.
Michael van Asperen
Je moet ook realistisch zijn dat je kan maar zoveel balletjes in de lucht houden. En op een gegeven moment houdt het ook een beetje op. Je kan natuurlijk niet overal blijven focussen.
Vivienne de Leeuw
Nee, nou we hadden natuurlijk één prio en dat is de haven open houden en zorgen dat mensen veilig zijn en veilig kunnen werken. Dat heeft wel in de afgelopen twee jaar alle aandacht gehad. En daar sta ik ook achter. Dat had ik ook niet anders willen doen.
Michael van Asperen
En je zei net ook in de doelstelling Aan je hart ligt om te laten zien de maatschappelijke functie van het havenbedrijf Rotterdam. volgend jaar al voor beursgenoteerde bedrijven en langer termijn voor andere bedrijven natuurlijk al die ESG-doelstellingen. Zie je daar nog een risico in voor jullie als havenbedrijf zijnde, omdat het misschien ook gebruikt gaat worden door overheden of door banken als een soort afrekentool, waardoor je dus minder kan gaan investeren, omdat ze zeggen je voldoet nog niet aan of je bent nog niet zover. Terwijl het een transitie is waar jullie in zitten, dat ze daar dan niet goed naar kijken.
Vivienne de Leeuw
Nee, ik zie het eerder als een opportunity om erin te kunnen versnellen. En hier is het ook wel goed om het onderscheid te maken. Wij als havenbedrijf zijn al klimaatneutraal en we doen dat nu nog met een klein deel compensatie. 2030 zijn wij volledig klimaatneutraal zonder compensatie. Maar de bedrijven in onze haven is natuurlijk waar wij die energietransitie in willen versnellen. Daar willen we ons ook voor inzetten met geld, met mensen, met kennis, met ons netwerk van bedrijven die daarin iets kunnen betekenen. En ik denk dat hoe meer druk er komt op laat nou eens zien hoe goed je met die IEC’s bezig bent en wat je daarin doet, gaat daar alleen maar in helpen. Dus ik zie het eigenlijk niet als iets positiefs. Ik moet er ook meteen bij zeggen, wij zijn dus al jaren geleden daarmee begonnen en lopen daar misschien zelfs een beetje voor. Dus ik voorzien niet dat wij last gaan krijgen van dat banken ons dingen vragen die wij op dit moment gewoon niet kunnen aantonen. Wij zijn er al heel ver in.
Michael van Asperen
Wanneer ben je voor je gevonden eigenlijk klaar bij het havenbedrijf Rotterdam? Wanneer kan je met trots de deur langs zeggen achter je dicht doen van het hoofdkantoor?
Vivienne de Leeuw
Ja, dat is een mooie vraag. Ik ben nog lang niet klaar in dit geval. Ja, we hebben de uitdagingen doorgesproken vandaag en dan hebben we bijvoorbeeld cyber en dat soort zaken nog niet eens geraakt. Maar er ligt nog zoveel waar we het verschil kunnen maken. In zoverre heb ik nog lang niet het gevoel dat ik klaar ben. Als ik het gevoel heb dat ik echt klaar ben, dan denk ik dat als we zicht hebben dat we die klimaatdoelen realistisch binnen handen hebben, dan zou mij dat het gevoel geven, ja hier heb ik mijn steentje aan bijgedragen en is het verder aan de Anderen om hem verder uit te voeren, maar dan hoeft het niet meer aangejaagd, neergezet, uitgedacht worden. En dat is iets, ja, een rol die ik nu heel erg leuk vind om te doen en waar nog heel veel in te doen is.
Michael van Asperen
Je praat er heel erg gepassioneerd over. Je bent natuurlijk bestuurder bij het HVLA, maar je bent ook verantwoordelijk voor de financiële functie. Hoe probeer je dit dan ook intern door te krijgen? Want ook al je financials daar continu aan denken bij alles wat ze doen, misschien niet continu aan denken, maar in ieder geval aan meewerken. Hoe ga je richting die interne populatie te werken?
Vivienne de Leeuw
Ja, dat is eigenlijk niet zo heel moeilijk, omdat heel veel mensen binnen het havenbedrijf werken die diezelfde passie hebben. Sterker nog, heel veel van de mensen die we in de afgelopen jaren hebben aangenomen, komen om die reden, om die maatschappelijke rol en de impact die ze kunnen maken door de projecten die wij mogelijk maken. Dus dat behoeft eigenlijk intern geen uitleg of motivatie. moeilijkheid zit hem in wat ik zei ik had iets verder willen zijn in hoe passen we het nou echt toe in onze besluiten vaak voor orde toch nog wel we maken een business case en bekijken of het enigszins past in het maatschappelijke beeld van kunnen we deze klanten binnenhalen ja of nee of is dat eigenlijk niet meer van deze tijd dat zou je iets meer in je proces en in je mindset willen hebben daar zijn we heel hard mee aan het werk wat ik zei we doen al een aantal buitens daarin En ja, dat is iets dat hoef ik ook niet te vragen. Mensen in het finance team zijn daar eigenlijk al zelf mee bezig. Hoe pas ik dat in, in hoe ik een casus ophoud?
Michael van Asperen
Ja, ze kijken breder dan alleen de financiële parameters naar zo’n business case.
Vivienne de Leeuw
Ja, we kijken bijvoorbeeld ook naar werkgelegenheid. We kijken naar hoe kun je je echte impact doorrekenen. Want ja, schepen gaan de wereld over. producten worden ergens gemaakt. In hoeverre heb jij daar negatieve impact op de maatschappij daar, omdat je iets aan het verladen bent tussen werelddelen. Nou zijn wij niet de verladers, maar wij zijn wel degene die het mogelijk maakt om te verladen. Dus daar inzicht op creëren, van wat is nou de echte impact op de maatschappij, dat is wel iets wat wij kunnen toevoegen.
Michael van Asperen
Ja, dat is wel een mooie kijkersuitleg. dat meerdere bedrijven dat op die manier gaan doen. Hopelijk is dit een mooie oproep naar ze toe. Ik vind het eigenlijk wel leuk in het gesprek, misschien dat ik het dan niet hem, als ik het niet goed samenvat, dan moet je het even zeggen hoor. Maar ik vind het wel mooi om te zien dat je eigenlijk zeg maar ja, we hebben onze scenario’s, die rekenen we door, maar het blijft ook lastig om echt dingen te voorspellen en het blijft toch ook een beetje snel anticiperen op hetgeen wat er wat er wat er gebeurt dus die voel antennes die moet ook gewoon uitstaan op het moment dat je wat ziet snel met een crisis team of team zijn gelijk zo snel mogelijk op reageren en ook op de ja op de op de besluiten die die jullie nemen zoals bijvoorbeeld de inflatie zie je dan ook je hebt een korte termijn effect maar jullie kiezen ervoor om een lange termijn eigenlijk veel meer te te bekijken. Dat vind ik wel mooi in het verhaal dat je zojuist vertelde. Ik hoop dat dat goed samenvat. Als dat niet zo is, dan moet je het niet snel corrigeren.
Vivienne de Leeuw
Nee hoor, heb je goed samengevat. En ja, dat maakt het uitdagend, omdat je met twee lenzen kijkt. Maar ja, we zijn onderdeel van een keten. Die willen we in stand houden. We hebben daar gewoon een rol in te spelen. En dan moet je beide kunnen. Je moet die resilience hebben en die veerkracht om echt op korte termijn te schakelen en te zorgen dat dingen door blijven gaan, dat die haven open blijven. Maar je moet lange termijn kijken, waar wil je komen? En daar hebben we een grote rol in de energietransitie in het havengebied te doen met onze klanten. En ja, dat is meer de lange termijn blik die wij vaak leidend laten zijn in de beslissingen die we nemen.
Michael van Asperen
Ja, ik hoop dat dat ook inspiratie is voor andere bedrijven, die toch ook best wel een grote invloed hebben op de inflatie, om een beetje daarin te helpen. Misschien iets minder winst uit te keren. Maar dat is even een persoonlijke oproep. Ik vond het erg leuk om hierover te spreken. We hebben inderdaad nog niet eens alles behandeld, want we kunnen nog over cyber hebben. Daar kunnen we trouwens ook nog een hele aparte sessie aan wijden, geloof ik. Dat is ook wel. Ik wil je voor nu eigenlijk heel erg bedanken voor het gesprek wat we zojuist hebben gehad. Ik hoop dat de luisteraars het ook interessant hebben gevonden. Ons volgende gesprek gaat over de veranderende rol van de CFO. Dat gaan we samen doen met de CFO van Flisco Holder, de lening van Rehwijk en de CFO van de Dutch Flower Group, net aangedreden daar als CFO bij de Dutch Flower Group. En dat is Joost Gietelink. Daar gaat ons volgende gesprek over. Voor nu, Fysian, hartelijk dank hiervoor, voor deze tijd. Ik hoop dat je het leuk hebt gevonden.
Vivienne de Leeuw
Graag gedaan.
Michael van Asperen
En als het trouwens nog een laatste wijsheid is die je mee wil delen, kan het nu?
Vivienne de Leeuw
Make it happen.
Michael van Asperen
Make it happen. Kijk, kijk, kijk. Zometeen staat ineens bij Nike erop in plaats van Just do it, make it happen. Als volgende. Dan weten we wie het verzonnen heeft en waar hij vandaan komt. Nee, hartelijk dank. En ja, ik hoop je over niet al te lange tijd zeker weer te zien en te spreken. En ik wens je een hele fijne dag toe.
Vivienne de Leeuw
En alvast een goed weekend.
Michael van Asperen
Vond je dat nou een leuk gesprek en wil je meer verhalen horen van CFO’s? Volg ons dan op ons Agium kanaal.
