Wat vroeg een opdrachtgever vijf jaar geleden van een business controller dat hij nu niet meer vraagt? Marc Morgenland, lead consultant bij Agium, draait de vraag om. “Er is niet iets waarvan je zegt: dit wordt nu niet meer gevraagd. De vraag is veranderd, omdat we gewoon meer kunnen.”
Marc begon zijn loopbaan als consultant in de samenstelpraktijk van PwC en deed daarna veel interimopdrachten als business controller. Hij was naar eigen zeggen altijd een wat atypische financial: boekhouden en journaalposten vond hij minder interessant. “Ik vind het veel leuker: wat doe je nou met die cijfers?” Bij Agium is hij nu verantwoordelijk voor de AI-propositie en voor de ontwikkeling van consultants en klanten richting AI in finance.
De business wil weten waar ze naartoe gaat
De verschuiving komt volgens Marc niet alleen door technologie. Ze komt ook van de klant van finance: de business. “De organisatie waarvoor je werkt, bevindt zich in een hele complexe wereld. Als je die wilt besturen, heb je goede, betrouwbare stuurinformatie nodig. Je wilt weten waar je nu staat, waar je naartoe gaat en hoe je de koers moet uitstippelen.”
Daarvoor heb je data nodig en mensen die begrijpen wat die data zeggen over de operatie. Marc geeft een voorbeeld: “Ik zie dit gebeuren in mijn cijfers. Dat betekent dat Pietje heeft zitten slapen, die moet ik even activeren. Of die is juist heel goed bezig, want daardoor zie ik opeens een plus in de cijfers.”
Die vertaling, van de cijfers naar de business en weer terug, is het werk van de business controller. En die wordt steeds belangrijker. Dat vraagt technische vaardigheden, zoals data-analyse en werken met AI. Maar ook dat je goed kunt adviseren en overtuigen.
Rapportages automatiseren, het verhaal erachter niet
Hoe ziet het vak er over een paar jaar uit? Marc is eerlijk: “Ik heb er wel een idee van en ik geloof ook heilig dat het daarnaartoe gaat. Ik weet alleen niet in welk tempo.”
Hij deelt finance op in drie blokken: accounting, financial planning and analysis en business control. In accounting, een operationeel proces met veel handwerk, verwacht hij dat het grootste deel wordt geautomatiseerd, bijvoorbeeld de factuurafhandeling. In financial control en rapportages verschuift de verhouding tussen mens en techniek ook.
In business control blijft de mens het verschil maken en daarmee de business controller. “De rapportage kan allemaal geautomatiseerd worden. Wat niet kan worden overgenomen, is het inzicht en de creativiteit van de mens: wat die met de cijfers doet, hoe die ze interpreteert, het verhaal achter de cijfers begrijpt en snapt bij wie die moet zijn om iets in gang te zetten.”
Dat vraagt wel andere vaardigheden. Kunnen voorspellen op basis van data. En kunnen valideren wat een systeem uitrekent. “Finance gaat nooit accepteren dat het systeem zegt: het is duizend en daarmee is het goed. Er moet altijd iemand zijn die zegt: ik snap waarom het duizend is, ik kan het herleiden.”
Het gaat om de vaardigheid, niet om de tool
Welke tool moet je dan leren? Volgens Marc is dat de verkeerde vraag. “Of je nou precies weet hoe Copilot werkt of een ander model, dat maakt niet uit. Als je maar beseft hoe zo’n AI-model jou kan helpen in jouw werk.”
Tools veranderen snel. “Een tool is maar een tool. Over een half jaar is er weer een nieuwe speler in de markt, met net weer andere features.” Oefenen is wel nodig en daarvoor kies je een tool. Maar het doel is niet die ene tool beheersen. Het doel is leren omgaan met AI.
Van run naar change
Wat Marc concreet verwacht van een controller die vooruitkijkt, laat zich het best uitleggen met een alledaags moment. “Dat ze niet alleen hun opdracht doen, maar tegelijkertijd denken: hé, dit is al de derde keer vandaag dat ik data van A naar B moet overkloppen. Volgens mij kan dat slimmer en makkelijker. Ik ga even een robotje bouwen.”
Binnen Agium heet dat het verschil tussen de runfase en de changefase: eerst het werk doen, dan zien wat beter kan en dat ook doorvoeren. “Dat hebben we altijd al gehad. Alleen die changefase maak je nu veel concreter en tastbaarder met AI.”
De tijd van experimenteren is voorbij
Grote corporates en de Big 4 lopen voorop. Veel organisaties in het kleinere corporate en grotere mkb kijken nog even de kat uit de boom. Toch ziet Marc dat ook daar iets verandert. “Je ziet steeds meer CFO’s zeggen: de tijd van experimenteren is voorbij. Een workshop hier en een workshop daar is niet meer genoeg. We willen er echt mee aan de slag.”
Het besef dat je achterop raakt als je nu niet instapt, groeit bij organisaties. Bij controllers zelf leeft dat volgens Marc nog te weinig.
Zo leert Agium het vak opnieuw
Agium speelt daarop in met de Agium Business School, vier jaar geleden gestart als pilot in project control en uitgegroeid tot een bredere opleiding in controlling. De achtste lichting start als AI-native lichting: dezelfde opleiding, maar met AI als rode draad in elke module. “Je leert het vak en tegelijkertijd laten we zien hoe AI je helpt met dat aspect van het vak. Als je projectrapportages leert maken, laten we zien hoe je dat met AI doet.”
De opleiding is geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Marc haalt bij klanten op wat zij nodig hebben en neemt dat mee in de ontwikkeling.
Ook voor ervaren professionals ontwikkelt Agium een AI-ontwikkeltraject. Het doel is iedereen mee te nemen in de wereld van AI, zodat iedereen zijn waarde in het vak behoudt.
Je eerste stap
Waar begin je als je nog weinig met AI doet in je werk? Volgens Marc is bijna iedereen er al op een of andere manier mee bezig en is er online veel te vinden over de mogelijkheden in finance. Zijn eigen voorbeeld laat zien waar de stap in de praktijk begint: bij het moment dat je voor de derde keer hetzelfde handwerk doet en je afvraagt of het slimmer kan.
De business controller van nu stopt niet bij een kloppende rapportage. Hij begrijpt het verhaal achter de cijfers, kan uitleggen waar een uitkomst vandaan komt en zet op tijd de juiste mensen in beweging. Dat is wat vooruitkijken in de praktijk betekent.
